معرفی موسسه انشاء
اندیشه های ناب شیعی ایرانی اسلامی
موسسه فرهنگی انشاء (اندیشه های ناب شیعی ایرانی اسلامی) چندی است که با همّت و همکاری چندی از طلاب فرهیخته پا به عرصه جهاد و مسئولیت نهاده است. موسسه تأسیس گردیده تا واحدی باشد برای دردمندان از نخبگان جامعه، تا در آن به یاری خدا، برای تحقق بعضی از منویّات مقام معظم رهبری و ادای دین نسبت به جامعه و دین، چاره و برنامه ای اندیشه کنند.
پیامبر خاتم حضرت محمّد مصطفی صلی الله علیه وآله شریعت اسلام را بنیان گذاری کردند. شریعتی که سخنش این گونه است :
«من برای تمامی ابعاد زندگی انسان حتی جزئی ترین مسائل آن، به منظور رسیدن به سعادت دنیوی و اخروی برنامه و راهکار دارم.»
این آیین از آنجا که مبدأش وحی و کلام الهی بود نیاز به تبیین داشت و انجام این امر خطیر بر عهده ی معصومین علیهم السلام قرار گرفت . ایشان نیز به علت مبارزه ی گروهی معاند و عدم پذیرش حق از سوی آنها و کاهل بودن عقول از فهم مطالب عمیق دینی، مطالب را در پرده بیان می فرمودند، از این رو عالمان دینی کاری بس دشوار در کشف مطالب دین در پیش رو داشته و دارند. یکی از آن عالمان ، که موفق در به انجام رسانیدن این مهم از دین شد حضرت امام خمینی رحمۀالله علیه بودند.
راهکارهای امام خمینی رحمۀ الله علیه در پیاده کردن نظر اسلام در حوزه حکومت:
امام خمینی رحمۀ الله علیه برای به ثمر رساندن نظر اسلام در رابطه با سیاست به اقدامات زیر پرداختند:
- حکمت متعالیه را فرا گرفتند که منظور از حکمت متعالیه ؛جامع قرنآآن ، برهان و عرفان است.
- قرآن در اینجا اعم است از کلام الله مجید و روایات معصومین علیهم السلام.
- برهان اعم از مشاء اشراق و حکمت صدرا است
- عرفان اعم از عرفان نظری عملی ، اخلاق نظری و عملی
آیت الله جوادی آملی در مقدمه جلد اول کتاب رحیق مختوم که شرح اسفار جناب ملاصدرا رحمۀ الله علیه می باشد، غایت حکمت صدرایی (حکمت متعالیه)را امام معصوم علیه السلام میداند.
امام خمینی رحمۀ الله نیز به عنوان یکی از شاگردان برجسته ی این مکتب همین راه را در پیش گرفت و تا حد ممکن به یک حکیم متألّه بدل گردید.
- امام خمینی رحمۀالله علیه نظریه ی سیاسی اسلام (ولایت مطلقه ی فقیه)را با ابزار حکمت متعالیه استخراج نمود.
- آن را تدوین و تدریس نمود.(ایشان این مهم را در دوران تبعید در نجف اشرف انجام دادند.)
- به واسطه ی آن انقلاب ایرای را بنیان گذاری نمود.
به نظر میرسد این الگو ،الگویی کار آمد جهت به انجام رسانیدن مابقی انقلابها در عالم باشد یعنی انقلاب در زمینه هایی که به حوزه ی انسان باز می گردد اعم از روانشناسی ،طب اقتصاد، مدیریت و هکذا.
به بیان دیگر اگر کسی می خواهد تحولی در زمینه ی علوم انسانی ایجاد کند باید به همان راهی برود که بنیانگذار انقلاب اسلامی رفت یعنی:
- حکمت متعالیه را فرا بگیرد.
- در یکی از رشته ها نظریه اسلام رااستخراج نماید.
- نهاد اجتماعی آن را ایجاد کند.
حال اگر بخواهد در تمامی رشته های علوم انسانی تحویل ایجاد نماید نا گزیر باید محور کارش را بر روی انسان قرار دهد. برای تحقّق این هدف می بایست:
اولاً:حکمت متعالیه با تعریفی که از آن بیان شد را فرا گیرد تا نقشه ای از هستی را داشته باشد وروشهای کشف واقعیت را از هستی و انسان بدست آورد و بتواند نقشه ی نفس را بر نقشه ی هستی منطبق کند.
ثانیا:نظریه اسلام را در زمینه ی انسان شناسی و خود شناسی استخراج نماید. برای تحقّق این مهم می بایسست در گام اول نقشه ای از انسان بر اساس نظر اسلام تهیه گردد، که عالم بدان باید روابط علّی و معلولی حاکم بر آن را کاملاً و تأثیرات متقابل بدن ، نفس، محیط طبیعی و ماوراء را بشناسد.
بزرگان زیادی در طول تاریخ اسلام هر کدام به فراخور موقعیت ، نقشه ای از انسان ارائه نموده اند روش تحقیق ایشان در بدست آوردن این جداولِ وجودی مورد قبول دین مبین اسلام بوده و این روشهای تحقیق شامل روش نقلی ، عقلی، شهودی و تجربی می باشد. موسسه انشاء پس از بیست سال تلاش و جمع آوری نظریه ی بزرگان و صاحبان فکر و اندیشه در این حوزه از قبیل ، ابن سینا، ملاصدرا،خواجه عبدالله انصاری،حکیم ملا هادی سبزواری، ملا احمد نراقی، حضرت امام خمینی علیهم رحمۀ الله ، آیت الله جوادی آملی ، آیت الله مصباح یزدی آیت الله حسن زاده آملی موفق به تهیه ی نقشه ای از انسان گردید که دارای خصوصیات ذیل می باشد:
1-اساس این نقشه برگرفته از طراحی نقشه ای توسط پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه وآله وسلم،امام علی علیه السلام ،امام صادق علیه السلام و امام رضا علیه السلام است.
2-این نقشه با فرمایش هیچ یک از بزرگانی که در این حوزه قلم زده اند معارض نیست.
3-ازتمامی طراحی های قبل که توسط بزرگان مذکور انجام شده کامل تر است.
4-مهمترین ویژگی آن قابلیت اجرای آن میباشد.
در گام دوم :روش هایی که بتوان هر فرد انسانی را برآن نقشه تطبیق نمود،کشف کرده باشد.به این منظور موسسه انشاءبیش از ده روش بدست آورده است.
در گام سوم:بتواند براساس گام های اول ودوم،بهداشت،سلامت ورشد جسم وجان آدمی را تأمین نماید.
ثالثا : نهاد متناسب با این علم را بنا نهاده ودر اختیار مردم مسلمان قرار دهد.این نهاد همان مرکز مشاوره براساس مبانی اسلامی است.
نهاد اجتماعی ایجاد شده:
مرکز مشاوره:
این بخش در واقع یکی از محصولات قسمت تحقیقات موسسه انشاء می باشد که به طور اختصار به بیان آن میپردازیم:
همانطور که اشاره گردید محور فعالیتهای علوم انسانی،براساس نفس از منظر اسلام قرار میگیرد.حال در علم روانشناسی ما مستقیما باخود نفس ومتعلقات نفس وخواص(افعال وانفعالات)که از آن ظهور وبروز مینماید روبرو هستیم.
هر پدیده که در نفس انسان به وجود می آید بلا شک از یکی ازچهار منشأ زیر نشأت میگیرد:
1-شاکله فعلی نفس
2-وضعیت کنونی بدن
3-محیط پیرامون
4-موجودات ماورایی
5-شاکله فعلی نفس
منظور از نفس در اینجا البته با توجه به زبان آیات قرآن کریم و روایات معصومین علیهم السلام همان بُعد غیر جسمانی انسان است که آن را با عنوان روح می شناسند و ما معتقد به وحدت شخصی آن هستیم .
از این بیان نتیجه می گیریم که شناخت حالات بدن و چگونگی تاثیرات آن بر نفس بسیار پر اهمیت است که بحمد الله کار گروه طب اسلامی موسسه انشاء در این قسمت بر توفیقات زیادی دست پیدا نموده ونتایج آن را در اختیار مرکز مشاوره قرار داده است.
پس بیان این مطلب که یکی از منشأ ها برای تاثیر بر نفس، خود نفس است،به این معنا ست که از این پس هر حالتی که در نفس ایجاد می گردد یا در شکل گیری بعدی آن موثر است ،تحت تأثیر خود نفسی است که تا کنون ساخته شده است؛ یا به تعبیر واضح تر آنچه از نفس تا کنون شکل گرفته و ساخته شده در شکل گیری حالات بعدی نفس موثر است،چه این حالات پسندیده باشد و چه ناپسند. این حالات تحت تأثیر روابط عِلّی و معلولی قوا، متعلقات آنها و خواص با یکدیگر و هر کدام با خود است.
2- وضعیت کنونی بدن
دین مبین اسلام انسان را یک وجود می داند،
حال اگر کسی در فلسفه ی اسلامی :
- اصالت وجود را پذیرفته باشد.
- تشکیک در وجود را پذیرفته باشد،
- قانون سنخیت علی معلولی را در علت مادی پذیرفته باشد.
- حرکت در جوهر را پذیرفته باشد.
آنگاه به “جسمانیه الحدوث و روحانیه البقاء بودن نفس انسانی”معتقد می گردد.
- محیط پیرامونی
عبارت است از هر آنچه که در اطراف انسان قرار دارد و بر انسان تأثیر می گذارد. از قبیل انسان های دیگر ، حیوانات ، گیاهان، اجسام پیرامونی از قبیل تلویزیون، رادیو، موبایل، کامپیوتر و … که شناخت و چگونگی تأثیر گذاری آنها بر روی نفس انسان مطلبی بسیار مهم است و این مورد در نقشه ی هستی مورد بحث قرار می گیرد.
4.موجودات ماورائی
منظور از این موجودات ماورایی ملائکه، اجنهّ ، شیاطین و موجودات بیشمار دیگر از قبیل روح (یَسئَلونَکَ عَنِ الرّوح قُل الرّوح مِن أمرِ رَبّی)می باشد که شناخت و چگونگی تأثیر آنها در عالم در نقشه ی هستی مشخص شده و تاثیرات آنها بر روی نفس معیّن می گردد.
در مرکز مشاوره به فضل الهی ، هدف، ایجاد تعادل در افراد مراجعه کننده با در نظر گرفتن وضعیت اختصاصی هر یک از آنها از لحاظ نفس، بدن و … می باشد و پس از آن به حول و قوه الهی هدایت به سمت تعالی ؛ یعنی ایجاد یک نفس متعالی که مصداق اشرف مخلوقات گردد می باشد.
اینک ما در ساحت فکر و نظر و درمیدان عمل دریافته ایم آنچه چرخ موسسه را می چرخاند اولّاً و اساسا اقلام و امکانات مادی نیست ولی چه کنیم که در عصر رسانه ها و عادات رسانه ای برای رساندن پیام اسلام باید تریبون و منبری داشت.
حال نمی گوییم که آن باید به صد زر و زیور دنیا آراسته گردد که اینها در بیان سخن اسلام تنگ و تاریک و گنگ اند، بلکه نگاه ها به امکانات و اقلام مادی بیشتر از حیث کم شدن موانع کاری به هنگام نشر و وسعت دادن به فعالیت هاست.
از این رو در این کتاب سعی شده است اصطلاحاتی که در روانشناسی اسلامی – ونه اسلام مالی و نه غربی – کاربرد بیش تری دارند، از یک سو با زبانی دقیق و عالمانه و از سوی دیگر تا حد توان ساده و روان برای عموم مردم، ارائه گردد.
این اصطلاحات به تعبیری حروف الفبای شخصیت هر انسانی را تشکیل می دهند به طوری که هر انسانی ترکیبی از تعدادی از این حروف است البته با شدت و ضعف و با توجه به بالفعل یا بالقوه بودن آنها.
امید است صاحب نظران ما را در تکمیل این اثر یاری رسانند و با هدیه دادن عیوبمان در باره ما حق دوستی را ادا نمایند.
